Оршил
Монгол орон сүүлийн жилүүдэд далайд хаягдсан зангуу давалгаа хаашаа гэнэ тэр зүгрүү урсдаг шиг зөвхөн гадны нөлөөлөл, бүс нутаг, бусад орнуудын эдийн засаг, улс төрийн шийдвэрээс хамааран оршиж байна гэхэд хилсдэхгүй. Нэг үгээр хэлбэл өнөөдөр манай орон бие даасан шийдвэр /ялангуяа эдийн засгийн хувьд/ гаргаж чадахгүй толгойгүй хүн шиг гаднын байгууллага, улс орны зааварчилгаагаар үйл ажиллагаагаа явуулсаар ирлээ. Эдгээр байгууллага улс орон хэдийгээр тусламжийн гараа сунгаж чин сэтгэлээр бодлого зааварчилгаа өгдөг байлаа ч тухайн байгууллага улс орон өөрийн талд асуудлыг шийдвэрлэх, үгүй ядахдаа л манай үндэсний онцлог улс орны эрх ашгийг гүнзгий мэдэрсэн бодлого боловсруулах нь юу л бол. Тиймээс зах зээлийн эдийн засагт шилжин ороод хямралын үеэ давч чадалгүй дээр дооргүй бужигнаж байсан цагтай харьцуулахад хэдий тогтворжсон ч гэлээ нийгмийн эмзэг асуудлууд их байгаа энэ үед улс орны хөгжлийн шинэ гарцыг олж даруй шийдвэрлэх нь ирээдүйн өмнө хүлээх бидний үүрэг билээ. Ингэж хэлэхээр л манайхан сурсан зангаараа “Төрийн төлөө оготно боож үхнэ гэгчээр миний хэрэг юу байдаг юм бэ” гэдэг. Энэ нь нөгөө л социализмын үнэнийг хэлэхэд шийтгэдэг, үзэл бодлоо илэрхийлдэггүй дуугүй нэгнийг нь сайшаадаг байсан буруу тогтолцооны үр дагавар эцэг эхийн хүмүүжлээр дамжин өнөөдөрт ирснийх бизээ. Харин үндсэн хуулиараа үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөг нь олгочихсон, төр нь иргэнийхээ боол нь байж ажиллах ёстой ардчилсан нийгэмд амьдарч байгаагийн хувьд жирийн иргэд тэр дундаа оюутан залуучууд, эрдэмтдийн үзэл бодол, үйл хэрэг монголын ирээдүйн хөгжилд хэрэгтэй байгааг хэн хүнгүй мэдэж байгаа болов уу? Тэгвэл би энэхүү сэдвийн хүрээнд
а/ Хөгжил гэж юу болох Монгол орны хөгжлийн гарцын талаар болон түүнд нөлөөлөх хүчин зүйл, б/ Эдийн засгийн өсөлт улс орны хөгжилд зөв дүгнэлт өгөх нь зэрэг дэд сэдвийн хүрээнд авч үзлээ.
Хөгжил гэж юу юм бэ? Хэнээс ч гуйхгүй эдийн засгийн чадавхитай хангалуун амьдрал уу? Дэлхийд гайхагдсан боловсрол, мэргэжил, соёлыг эзэмших явдал уу?… Энэ бүгдийн аль нь ч улс орны хөгжлийн ирээдүйн дүр төрхийг ганцаар тодорхойлж чадахгүй. Гэтэл өнөөдөр бидний дунд хөгжлийн талаархи сэтгэхүй бүр эсрэгээр ганцхан ядуурлыг даван туулбал хөгжилд хүрчих юм шиг төсөөлдөг хэвшмэл ойлголт бий болчихож. Гэхдээ хотын төвөөр нь тэнгэр баганадсан барилга байшин ярайж хот хөдөөг нь холбосон зам, харилцаа холбоо зэрэг дэд бүтэц сайн хөгжсөн хүн амын амжиргаа өндөр, эдийн засгийн өсөлт ДНБ нь Америкийнхтай ойролцоо, үндэсний үйлдвэр хөгжсөн байвал манай орон хөгжжээ гэж хэлж болох л байх. Гагцхүү үүнийг хэрхэн бий болгох вэ? гэдэгт л эл асуудлын гол шийдэл нь байх ёстой болов уу? Тэрхүү хөгжлийг авъяаслаг удирдагч, чадварлаг мэргэжилтэн бэлтгэхгүйгээр, техник технологийн дэвшлийг үйлдвэрүүддээ нэвтрүүлэхгүйгээр бий болгож хэзээ ч чадахгүй. Тэгвэл үүнийг хэрхэн шийдвэрлэх вэ? гэдэг дээр доорхи саналыг тавьж байна.
Улс орон бүрийн хөгжлийн түүхээс харахад үндэсний уламжлал, өөрийн орны давуу тал дээр суурилан мөн өндөр хөгжилтэй орнуудаас суралцан хөгжсөн байдаг. Сингапур, Малайз, Хятад, Япон зэрэг дэлхийд хөгжлийн түвшнээрээ тэргүүлэх байр суурьтай болж буй орнуудыг харахад аль 50-60 жилийн өмнөөс өндөр хөгжилтэй орнуудад мэргэжилтэн, чадварлаг удирдагчдыг бэлтгэж байсан нь юуны түрүүнд хүнрүүгээ чиглэсэн бодлого явуулж тэр нь хожим эх орны хөгжлийг авч явна гэдгийг харж чадаж байсных юм. Байгалийн баялаг гэхээр юмгүй Япон орны хувьд үйлдвэрлэлийн түүхий эдээ импортоор авдаг атлаа аж үйлдвэрийн жишиг улс болон хөгжсөн нь улс төрийн хэтийн бодлого, өндөр түвшинд бэлтгэгдсэн мэргэжилтэн, ядуу амьдралаас гарахыг үнэн сэтгэлээсээ хүсч байсан ард түмний гайхамшигтай хүч гэхээс биш бурхан тэнгэрээс буян заяаг нь бусдаас илүү тэгшилж өгснийх биш болов уу?
Манай орон газар нутаг, хүн ам түүхэн хөгжлийн давуу талгүй юм гэж үү? Японд байхгүй байгалийн баялаг, Америкт байхгүй омог бардам он удаан жилийн түүхэн хөгжил, хөгшин Европын орнууд шиг баялагаа аж үйлдвэрийн түүхий эд болгох сэтгэхүй бус байгалиа аргадаж ирсэн ардын ёс заншил гээд үндэсний язгуур эрх ашгаа илтгэсэн онцлог давуу тал даанч олон баймаарсан.
Манай ардын нэгэн зүйр үг байдаг.
“Уух аргаа олохгүй бол
Усны захад хатаж үхнэ
Түүх аргаа олохгүй бол
Түүдгийн дэргэд осгож үхнэ” гэж.
Манайд хөгжлийн асар их нөөц байна. Энгийнээр сэтгэхэд газар доорх байгалийн баялаг. Түүнийг ашиглаад амьдрахад хэрэг болох мэдлэг боловсролын суурь болсон потенциал өндөртэй оюун ухааныг ч бурхан биднээс харамласангүй. Манай монголчуудын оюун ухаан дэлхийд хаана ч гологдохгүй гэдэг нь машины шинэ хөдөлгүүр зохиосон залуу, цээжээр тоо бодож гайхшруулсан жаахан хүү, гадаадад гарсан хүн бүр хэл гайхалтай хурдан сурч, ямар ч газар зохицох чадвартай зэрэг олон зүйлээс харагддаг. Тэгвэл Монголын хөгжлийн гарц юу юм бэ? Хатуухан үнэнийг хэлэхэд баялагаа ашиглаж амьдрах арга ухаанд суралцахгүй л бол ёстой нөгөө алт сандайлсан гуйлгачин байснаа бүр сүүлдээ авдраа сахисан гуйлгачин болон даяаршлын эрин зуунд аль нэг том гүрэнд уусан шингэх эмгэнэлт хувь тавилан туулахыг хэн ч үгүйгэхийн аргагүй юм. Үгүйсгэхийн аргагүй ч гэж үгүй болоод ирснийг Манж зэрэг улсын гашуун түүх гэрчилнэ. Тиймээс жижиг улсад хүндээр тусаж ч болох даяаршил хэмээх дэлхийн хэмжээний бодлогын чанартай нэгтгэлд живээд орчихгүйн тулд өөрийн орны үндэсний онцлогтой зарим талаараа дангааршсан шинэ хөгжлийн гарцыг бий болгон хөвж бие даан оршин тогтнож хөгжих нь манай орны хамгийн том зорилт байх нь зайлшгүй юм.
Монголын шинэ үеийн хөгжлийн зорилтыг би юун түрүүнд хувь хүнээ хөгжүүлэхэд чиглэгдэх ёстой гэж бодож байна. Гудамжаар нэг архичид, эх орноо гэсэн сэтгэхүйгүй элдэв ёс суртахууны доголдолтой залуучууд, газар нутгаа юугаар ч сольж мэдэхээр болчихсон төрийн түшээд байхад хөгжинө гэж ярих нь дэндүү үнэмшилгүй сонсогдох бизээ. Тархиндаа юмгүй хүн өнөөдрийн хоолоо бэлтгэдэг, толгойдоо бодолтой хүн ирээдүйн идшээ бэлтгэдэг гэсэн үг байдаг. Өнөөдөр Монголын хүн амын дийлэнх нь дээд түшмэд удирдлагууд нь ч бүгд л мөнгийг хялбар олж баяжих гэсэн амиа хичээсэн сэтгэхүйтэй болчихжээ. Ингэж өнөөдрийнхөө хангалуун амьдралыг бодохоос биш үндэсний үйлдвэрлэлд хэрэгтэй гээд эх оронд үйлдвэрлэсэн бараа сонгох сэтгэхүйтэй нь манайхан дунд хэд бол? Энэ ухамсрыг нь өөрчлөхгүйгээр хөгжилд хүрэхгүй нь аксиом адил үнэн болж байгаа учраас Монголын хөгжлийн гарц юуны түрүүнд хүний хөгжил буюу үндэсний ухамсрыг сэргээх, тэднийг эрэлт хэрэгцээтэй байгаа салбарын мэргэжилд нь өндөр түвшинд бэлтгэхэд чиглэгдэх ёстой.
Тиймээс Монголын хөгжлийн шинэчлэлийг эх орноо гэсэн иргэд, техник технологийн дэвшилийг бүрэн эзэмшсэн мэргэжилтэн боловсон хүчнийг шаардлагатай гэвэл өндөр хөгжилтэй оронд бэлтгэж сургах ажлыг эрчимжүүлэх хэрэгтэй. Гэтэл үүнд дутагдалтай талууд бас байна. Өнөөдөр гадаадад оюутнууд сурахгүй биш сурч байгаа. Тэднийг өндөр зардал гарган өчнөөн жил зарцуулан суралцаад эх орондоо ирэн ажиллах гэхээр цалин урамшуулал нь бага, ажилын байр олддоггүй зэрэг дутагдалтай талууд байгаа юм. Энэ нь 1-рт ажиллах орчинг бүрдүүлж өгөөгүй болон цалин тэтгэмж зэрэг нийгмийн хангамжийн асуудалтай холбоотой бөгөөд 2-рт мэргэжлийн буруу сонголт буюу нийгэмд ханасан мэргэжлээр суралцаад байгаатай зайлшгүй хамааралтай. Энэ мэтчилэнгийн асуудлаас болж тэд эх орондоо ажилалгүй гадаадад оюунаа үнэлүүлж байгаа нь Монгол орон их хэмжээний оюуны хөрөнгө оруулалтаа гадагш алдаж байгааг харуулж буй харамсалтай жишээ юм. Тэр чадавхижсан оюун ухааныг ашиглах арга механизмыг бүрдүүлэхийн төлөө хангамжийг сайжруулах зэрэг бүхий л аргуудыг хэрэглэх хэрэгтэй. Эдгээр зүйлээс харахад хөгжлийг ганц иргэний үзэл бодол төлөвшүүлчихдэггүй, нэг төрийн үйл хэрэг бүтээчихдэггүй учраас иргэн бүрийн оролцоо чухал гэдэг нь зайлшгүй юм.
Тиймээс л хөгжлийн гарц бол хүний хөгжил дээр суурилах ёстой. Бас нэг асуудал бол оюутан залуучуудаа бүтээлчээр сургаж хувь хүн гэдэг талаас нь чадваржуулах хэрэгтэй. Дөрвөн жил мөнгөө төлж сурахдаа дипломон дээрх дүнгийн төлөө л гүйхээс биш өөрийгөө хөгжүүлье гэж хичээдэг нь тун цөөхөн гэдгийг тэдний дунд байдгийнхаа хувьд би гадарлана. Зарим нэг нь үнэхээр сайн сурдаг ч мэдлэгээ гаргаж ашиглаж чаддаггүй нь бас л харамсалтай. Энэ бүгдийг тоочдогийн учир нь боловсролын систем нь хатуу шалгуургүй түүнийгээ дагаад бэлтгэгдэж байгаа мэргэжилтнүүд маань хувь хүн болж бүрэн төлөвшиж чаддаггүйг хэлэх гэсэн юм.
Улс оны түүхэнд хялбар аргаар хөгжсөн жишээ миний л мэдэхийн байхгүй. Дэлхийн 2-р дайны дараа эдийн засаг, нийгмийн хувьд хүнд байдалд орсон Япон орон, соёл иргэншилгүй газар очиж суурьшсан цагаачдын эх орон Америк зэрэг өнөөдрийн хөгжилтэй орнуудын хөгжлийн үндсэн гарц нь ядуу амьдралыг үнэн голоосоо үзэн ядаж сайхан амьдралын төлөөх иргэдийн зүтгэл байсан гэхэд нэг их буруудахгүй болов уу.
Манайхан ажиллах чадвар сул бүр цаашилбал ажиллах дургүй болчихсон байгаа нь үнэхээр аймшигтай. Ямар сайндаа л ажил олдохгүй байна гэсэн залуучууд 2 алхаад тааралдах атлаа барилга, зам зэрэг бүтээн босгох ажилд хятадын гэрээт ажилчид ажиллаж байх нь гайхалтай. Дарга нараас нь сонирхон асуухад “манайхан залхуу” гэсэн үгээр ам таглах юм. Уг нь удирдан зохион байгуулж, ойлгуулан сэнхрүүлж чадвал залхуу хүнийг ажилсаг болгож болно л доо. Энэ байдал удаан үргэлжилбэл бид хичнээн хөгжье гээд баялагаа гаргаж зараад банк, аж үйлдвэрүүд байгууллаа ч баяжина гэдэг хэзээ ч бүтэхгүй мөрөөдөл хэвээр үлдэх болно. Ер нь хөгжсөн орны түүхээс харахад нийгмийн дундаж давхрааг хэдий чинээ олон хүн эзэлж байна тэр хэмжээгээр хөгжил тодорхойлогддог. Харин гэдсээ даахгүй болсон хэдэн баячууд төрчихөөд бусад нь үгээгүй ядуу хэвээр байвал энэ нь ардчилсан нийгэм дэх хөгжил яав ч бишээ. Тэгвэл тэр дундаж амьдралын түвшинтэй иргэдийг хэрхэн бий болгох вэ? Энэ бол дээр хэлсэнчлэн тэднийг мэргэжилд нь мэргэшүүлж, ажилд нь дадлагажуулж, тархинд нь ухамсарлуулах үйл явцтай зайлшгүй холбоотой юм. Гадаадад манай залуучууд эдийн засаг, бизнес зэрэг удирдлагын чиглэлээр илүү суралцдаг. Харин хойшид инженер, техникч зэрэг нарийн мэргэжлийн чиглэлээр суралцах нь аж үйлдвэр хөгжиж буй энэ цагт чухал шаардлагатай. Гэтэл манайхан бүгдээрээ дарга болох сонирхолтой болчихсон. Үүнийг нь ашиглаад мэдэх мэдэхгүй хувийн сургуулиуд олноор байгуулагдаж боловсролыг бизнес болгож хэрэгтэй хэрэггүй нийгэмд ханасан мэргэжилтэн үй олноор бэлтгэж байна. Ингээд бүгд захирал болно гэж дээд боловсролын диплом өвөртлөөд байхаар бүтээн байгуулалтын салбар болох аж үйлдвэрт нь гадныхан монополчлохоос яахав дээ. Иймэрхүү тогтолцооны шинжтэй хямрал бий болохыг төр нь урьдчилан харж боловсролын салбараараа дамжуулан мэргэжилтний чиглэлийг зохицуулж байх хэрэгтэй юм болов уу. Залуучууд ч гэсэн өөрсдөө яг ямар мэргэжилтэн шаардлагатай байгааг судлан, мэргэжлээ сонгох нь зүйтэй.
Боловсролын салбараа хувьчлаагүй байгаа нөхцөлд энэ бол шийдвэрлэх боломжтой асуудал юм. Эдгээр асуудалтай холбогдуулаад нэгэн жишээ хэлэхэд Шведийн 100%-ийн хөрөнгө оруулалттай “Oriflame” компани салбараа эх оронд нь оруулна гэдгийг анзаарсан хятадууд мэргэжилтнээ бэлтгэж эхэлсэн бөгөөд өөрийн орны том зах зээлийг сонирхож эхлэнгүүт нь тус компанид үйлдвэрээ байгуул, ажилчид нь манайх байх ёстой зэрэг үндсэн шаардлагуудын тавьсан байна. Энэ нь ажилгүйдлийг багасгах, хөрөнгө оруулалтаа татлаа гэхэд үйлдвэрийг нь барьцаа болгон ашиглах стратеги бодлоготой нь нягт холбоотой ажээ.
Манай орон ч байгалийн баялагаа түшиглэн зах зээлийн эдийн засагт шилжин орсон тэр үеэс уул уурхайн чиглэлийн мэргэжилтнүүдийг ихээр бэлтгэж байсан бол өнөөдөр хүн амынх нь багагүй хувь нь ажлын байраар хангагдаж болох л байсан. Гэтэл төр маань үүнийг хийж чадаагүй. Ганцхан уул уурхайн салбар гэлтгүй бүхий л салбарт өндөр чадвартай мэргэжилтэн бэлтгэх нь аж үйлдвэр эрчимтэй хөгжих үндэс суурь нь болно гэдэгтэй та санал нийлэх байх.
Техник технологийн шинэчлэлийг хурдацтайгаар нэвтрүүлэх нь манай орны хөгжлийн бэрхшээлийг шийдэх бас нэгэн том алхам гэдэг нь өнгөрсөн он жилүүдээс харагдсан. Ж.нь АПУ компанийн 220 төгрөгийн зардалаар гаргадаг усыг САПУ компани 150 төгрөгөөр гаргаж байгаа нь техник технологийн дэвшлийн ямар хэрэгтэйг харуулж байгаа тод жишээ юм. Энэ шинэчлэл нь ганц үйлдвэрлэгчдэд ашгаа өгөөд зогсохгүй ард иргэд хэрэглэгчид ч хямд чанартай бүтээгдэхүүн үйлчилгээг хүртдэг нь гарцаагүй ээ.
Эдийн засгийн өсөлт улс орны хөгжилд үнэн зөв дүгнэлт өгөх нь
Манай оронд зах зээлийн эдийн засаг тогтворжих үйл явц тасралтгүй өрнөсөөр байгааг бид бэлхэнээ харж байна. 2005 онд урьд хожид гарч байгаагүйгээр эдийн засаг өсөж 10.6%-д хүрсэн. Эдгээрийг олон хүчин зүйлтэй холбоотойгоор авч үзэж болох юм. Жишээ нь зэсийн үнэ урьд хожид байгаагүйгээр өссөн гэх мэт. Гэтэл энэхүү өсөлтийг дагаж хүн амын амьжиргаа сайжирч ажилгүйдэл багассан юм ерөөсөө алга. Иргэдийн гар дээр бэлнээр очих орлогын нэмэгдэл буюу цалин хөлсний нэмэгдэл төрийн албан хаагчидад 30%-иар оногдсоноос биш өөр төрлөөр иргэдийн орлого нэмэгдээгүй, амьдрал ч дээшлээгүй. Энэ нь юуны түрүүнд эдийн засгийн өсөлтийг хэмжихдээ буруу тооцсон болох нь харагдаж байна. Учир нь ДНБ-г үндэслэж эдийн засгийн өсөлтийг тооцдог. Гэтэл ДНБ-г тооцохдоо манай нутаг дэвсгэр хил хязгаарын дотор оршин үйл ажиллагаагаа явуулж буй компанийн эцсийн бүтээгдэхүүнийг авч үздэг.
ДНБ=ҮНБ-ГА+ГТ гэсэн томъёоллоор тооцдог. Ө.х гадны компанийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн ДНБ-д ордог гэсэн үг. Тэгвэл Броу гоулдын 50 сая доллар эдийн засгийн өсөлтийг тооцоход оролцсон ч гадагшаа гарсан. Энэ мэт гадны хөрөнгө оруулалттай олон компани үйл ажиллагаагаа явуулж буй. Тэгвэл тэдгээрийг хийсвэрээр эдийн засгийн өсөлтөндөө оруулчихсан явж байгаа нь харамсалтай. Ард иргэдийн амжиргаа дээшлэх нь үү? Ядуурал ажилгүйдэл буурах нь уу? гээд харахад төдийлөн өрчлөлт орсонгүй. 200-д мянган хүн ажилгүй буюу Монголд ажилгүйдэл 13%-тай байна. Ядуурал ч бүр нийт хүн амын 30 шахам хувийг эзлэж байгаа нь эдийн засгийн өсөлт буруу зүйлд зарцуулагдаад байна гэсэн ард түмний хандлага бий болгоход хүргээд байгаа нь харамсалтай.
Дүгнэлт
Энэ бол Монголын хөгжлийн гарцаа гээд тодорхой нэг зүйлийг нэрлэнэ гэдэг боломжгүй ажээ. Хөгжил гэдэг энэ зүйл нь олон талтай улс орны олон асуудлаас хамаарч уялдаа холбоотойгоор бий болдог учраас нийгмийн нэлээд асуудалруу орж хэлэлцэх хэрэг гарлаа. Гэвч үндэсний үйлдвэрээ хөгжүүлж эдийн засгаа тогтворжуулна гэж том дуугарахаас түрүүнд хүн амын хөгжил ялангуяа чадварлаг мэргэжилтнүүдийг бэлтгэж ядахдаа эх нутагтаа өөрсдөө ажлаа хийдэг болгож сэтгэхүйн хувьд дэвшил гаргах хэрэгтэй юм байна гэдэг дээр л бат бөх байр суурьтай үлдлээ. Түүнээс биш газраан ухаж яаж идэх талаар хэрэлдэх нь хөгжил бишээ. Нөгөө л хялбар амьдрах гэсэн бэлэнч сэтгэлгээний сэдэл төрд нь ч иргэд нь ч бий болсныг харуулж байна. Манай монголчууд Манжийн дарлалд 200-д жил, 90-н жил ЗХУ-р социализмыг заалгаж, эрх чөлөөгөө олсон энэ 16 жилдээ гадны улсуудаар бас л удирдуулсаар ирлээ. Одоо харин ирээдүйгээ хэн нэгнээр биш өөрсдөө удирдан бий болгох хэрэгтэй байна. Дээр өгүүлсэнчлэн Япон, Америкийн ард түмний сайхан амьдрах хүсэл эрмэлзэл шиг эх орноо хөгжүүлье гэсэн санааг өөрсдөө өрнүүлэх цаг нь болжээ. Бид хүчтэй байсан түүхээ ярих биш үргэлжлүүлэн бүтээх ёстойг арт түмэн минь ойлгоосой. Хүнийхээ хөгжлийг эхлүүлээгүй байж бид баян тансаг амьдрал мөрөөдөж хэвтэх нь дэндүү гэнэн алдаа юм байна гэдгийг өчнөөн жил мэдэрлээ. Энэ бүхний эцэст дүгнэн хэлэхэд Монгол орны хөгжлийн гарц бол иргэн бүр эх орныхоо төлөө, Монголын ирээдүйн төлөө, өөрсдийн сайхан амьдралын төлөө гэсэн чин сэтгэлийг өвөрлөж ухамсар сэтгэхүйдээ шингээн санаж сэрж явах, мөн байгалийн баялаг дээрээ түшиглэсэн аж үйлдвэрийг бий болгон юуны түрүүнд тэдгээрийг удирдах мэргэжилтэн боловсон хүчнийг техник технологийн дэвшилттэй орнуудад суралцуулах нь зүйтэй болов уу.
Тэнгэр заяат миний Монголын ард түмний хийморь лундаа нь үргэлж босоо байх болтугай.
5 сэтгэгдэл:
Компьютер дээр сууж байхдаа давхар мөнгөтэй болох боломж та нарт байна шүү! http://www.cashfiesta.com/php/join.php?ref=sankhii IH MUNGU OLMOOR BAIWAL deerhi deer daraad burtguul GUITSEEGEED UNSHAARAI MASH DELGERENGUI TAILBAR BGA SHUU ta uund elssen bol onoogoo sain tsugluulaarai ta zugeer ajlaa hiij baihdaa interneteer yum haij baihdaa mungu olno, deer ni reklamnii sambar baij bna. Zuun buland ni neg hun alhaj baiwal l baiwal tanii mungu usuj bna gesen ug. Ter hun alhahaa boliwol reklamnii sambar deeguur mousiihaa sumiig guilgeed idewhijuuleed alhuulaad suuj bhad hangalttai ene tanii ajil. Harin uunii chine tuluu tsaaduul chine asar ih ashig olood hulsiig chine tand ugch bna gesen ug shuu. End ergelzeh zuilgui. Hamgiin gol nit a eniig hiij baihdaa uuriin huwiin ajlaa hiih buren bolomjtoi. Ter ch bitgii l hun sain elsuulwel tanii elsuulsen humuus tanii ajiliig hiih bolno. Ta uuniig duustal ni unshaarai elseh mash delgerengui tailbar bga shuu. Би эхлээд доор бичсэн зүйлд итгэлгүй, үүнийг тоолгүй хэд хэдэн удаа гүйлгэж хараад өнгөрсөн юм. Дараагийн удаад үзээд алдъя, алдах зүйл байхгүйгээс хойш юмыг яаж мэдэхэв гээд энэ web-д элссэн юм. Би авах мөнгөнийхөө эхний хэмжээг 50$-оос эхлэн авахаар тохируулж өглөө. Үр дүн нь юу болсон гэж санана. Та ч бас миний араас явж мөнгөтэй болоорой. “Гэнэт их мөнгөтэй болохсон гэж санаашралгүй, сардаа хэрэглэх мөнгөө ч бага боловч олохын төлөө энэхүү ажлыг эхлээрэй гэж зөвлөе. Гэртээ сууж байгаад гарын дор ойр зуурхан юм хийгээд мөнгө авлаа гэж бодож болох юм шүү. За тэгээд хэр зэрэг мөнгөтэй болох нь таны хичээл http://www.cashfiesta.com/php/join.php?ref=sankhii UUGEER BURTGUUL зүтгэлтэй ажилласнаас хамаарна шүү. Доор дурьдсан нөхцөл бүхий орчинд ажиллаж амьдардаг хүмүүст энэ ажлыг хийхэд хамгийн боломжтой байх болно. Интернет сүлжээнд холбогдсон ажил эрхэлдэг байх. Интернетийг өдөрт 2-оос дээш цаг ашигладаг байх. Гэр зуураа эсвэл интернэт ашиглан ажил эрхлэхийг хүссэн хүн. Компьютерээ асааж интернетэд холбогдоод гадаадын пүүс компаниудын зарын хуудсыг нээж орхиод тоглоом тоглох, чатлах гээд хүссэн бүхнээ хийнгээ хааяа нэг зарынхаа булан дээгүүр хулганыхаа сумыг гүйлгэчихээд сууж байхад таны дансанд ажлын чинь хөлс бага багаар хуримтлагдаж байх болно. Би өөрөө биеэрээ хийж ажлын хөлсөө авсан хүний хувьд үүнийг зоригтой хэлж чадах байна. Анх иймэрхүү нэгэн зарлалыг олж уншаад “арай ч дээ үгүй байлгүй, ийм юм гэж хаана байсан юм гээд инээгээд өнгөрсөн. Би зүгээр сууснаас зүлгэж сууяа гэдгээр оролдоод үзсэн юм шүү. Гэтэл үр дүн нь юу болсон гээч... Энэ ажлыг хийхийн тулд танаас ямар ч хөлс төлбөр шаардахгүй. Та зөвхөн mouse-ныхаа товчлуурыг дараад л болоо. Хэрэв дургүй байгаа бол одоо ч гэсэн та ухарч болно. Гэвч танд харамсах цаг ирнэ гэж итгэлтэйгээр би хэлэх байна. Одоо л эхлэхгүй бол шүү... Миний танд танилцуулж буй Cashfiesta programm нь нэг төрлийн интернет зарын самбар бөгөөд зар сурталчилгааг нь интернетээр үзсэний төлөө мөнгө авч байгаа юм гэдгээ хамгийн түрүүнд ойлгож авах хэрэгтэй. Сүүлийн үед сул шахуу мөнгө олох сонирхолтой хүмүүсийн компьютер дээр нэгийн зэрэг зарын самбар заавал хадаатай байх болсон гэдгийг танд хэлэхэд илүүдэхгүй байхаа. Тус site-ийг мэддэг хүн одоогоор цөөхөн байгаа болохоор та үүнд элсэн орсноороо анхдагчдын нэг болох төдийгүй таны араасаа дагуулан оруулж ирэх шинэ гишүүдийн ачаар таны данс ч гэсэн нилээд зузаарна гэдгийг би баталгаатай хэлье. Одоогоор манай оронд 300-аад хүн элсээд байгаа бөгөөд дараа жилээс солонгос хэл дээр орчуулагдаж орж ирэх үеэс хүн бүхэн хошуурах болно. Та үүнээс өрсөх хэрэгтэй шүү. Дараа жил орж ирэх гишүүд таны сүлжээнд харъяалагдан орох учраас та зүгээр сууж байгаад л мөнгөтэй болно гэсэн үг. Таны хийсэн ажлын хөлсийг цаг алдалгүй, тасралтгүй насан туршид чинь илгээж байх болно гэдгийг бүү март. Энэ боломжийг бүү алд. Би энэ ажлыг эхлээд 2 сарын дотор 2.000.000 tug-ы цалин авсан юм шүү. KBS TV-ийн өглөөний мэдээгээр тэр өдрийн дуулиант мэдээ болон зарлагдсан тус site мэдээнд: Интернет ашиглан АНУ-ын Cashsurfer company-аас нэг сард 3.300.000 tug-ы цалин авдаг хүмүүс байдаг бөгөөд тэдний эхний 50-д 2 солонгос хүн багтаж байна гэж дурдсан байна. Би ч гэсэн анхныхаа чекийг гар дээрээ аваад нүдэндээ ч итгэж чадахгүй байлаа. Би тус site-д элссэнээр зөвхөн өөрөө ажиллаад төдийгүй миний араас орсон бусад гишүүдийнхээ тусламжтайгаар бүр их мөнгө цуглуулах боломжтой болсон юм. Тэдэндээ бас баярлалаа гэж хэлмээр байна. Миний танилцуулгаар элссэн 10 хүн, тэр 10-ийн араас элсэж орсон 25 хүн. Ингээд би нэг сарын дотор 45 гишүүн дагуулсан хүн болж байна. Ар араас маань гишүүдийн тоо тасралтгүй цувсаар л байгаа. Анхдагч гэдэг сайхан байгаа биз. Ямар байна даа. Та байсан бол үүнийг хийлгүй зүгээр өнгөрүүлж чадах байсан гэж үү. Араасаа гишүүн элсүүлэхгүй байж болох ч гэсэн таны танилцуулгаар элссэн 5 гишүүн бүрд 15% шагнал бодож олгогдох учраас та бүү эргэлзээрэй. Би анх сурахын хажуугаар гэрээрээ мөнгө олох боломж юу байна хэмээн үүгээр түүгээр хайж яваад тус site-ийг нээсэн юм. Иргэний үнэмлэхний дугаар энэ тэр юм шаардагдахгүй нь амар санагдсан бөгөөд гэрийн хаягаа л сайн бичиж өгсөн билээ. Гэтэл нэг сар хүлээгээд шуудангаар илгээнэ гэсэн мөнгө байдаггүй. Харин 2 сарын дараа хүссэн захиагаа хүлээн авч дугтуйгаа нээтэл... зүүд биш байгаадаа гээд хацраа чимхэж үзэхэд хүрсэн шүү. Чекээ аваад банканд очлоо... Мөнгө солиулах хураамж 4700 төг төлөөд 1.854.200 төг авсан шүү. Дараа сард нь дахиад нэг дугтуй ирлээ. Энэ удаад 2.158.400 төг... 1 цагт 0,6-0,8 $. 1 цагт 600 оноо. Таны сүлжээний гишүүдийн онооны мөнгө бас нэмэгдэнэ. Долоо хоногт 10$, сард 100$, 3 сард 1000$, нэг жилд 10.000$. Хамгийн гол нь тасралтгүй ажиллаж байж энэ мөнгө байнга орж ирнэ гэдгийг санаарай!” За одоо хэрхэн элсэх талаар зааж өгье. http://www.cashfiesta.com/php/join.php?ref=sankhii энэхүү хаягийг хуулж аваад address цонхон дээр байрлуулж уншуулаад анкет бөглөх хуудас гарна. *** authentication Information 1] Login ID ---- гишүүнээр элсэн онох нэр (3-с дээш үсэг) 2] password ---- нууц үг (4-с дээш үсэг) 3] Verify password ----- нууц үгийг давтаж бич *** First, Tell us where we can send your checks 4] First name ----- нэр (англи галигаар) 5] Last name ----- овог (англи галигаар) 6] street address ---- мөнгөний чек хүлээн авах газрын хаяг тоот, байрны дугаар, хороо, хороолол, дүүрэг гэсэн дараалаар бичээрэй. 7] City ------ хотын нэр 8] ZIP/Postal code ----- шуудангийн дугаар. Дунд нь байдаг зураасыг орхиж бичнэ.Жишээ нь: 123-123 бол 123123 9] State ----- хоосон орхи. АНУ-д амьдардаг хүмүүст зориулагдсан. 10] Province ----- хоосон орхи. 11] Country ------- амьдарч байгаа орныхоо нэрийг сонгоно. (South Korea, Mongolia, Japan) 12] E-mail address ------ E-mail хаягаа үлдээ.. verify e-mail address ---- E-mail хаягаа дахин бич. ***Please, Tell us more about youself [13] - year of birth : төрсөн он, сар, өдөр - gender : хүйс - education : боловсрол - Annual household income : өөрийн сарын орлого /аль нэгийг сонго/ - Industry : ажил мэргэжил /аль нэгийг сонго/ - Title : албан тушаал /аль нэгийг сонго/ * Additional Information 14] Please tell us why you use internet (check all that apply): ------- интернетийг ямар зорилгоор ашигладаг вэ? (3-с доошгүйг сонго) 15] What do you search for or buy online ( check all that apply): ----------- Online- аар авах хүсэлтэй зүйлс (3-с доошгүйг сонго) 16] Earn cash by subscribing to receive e-mail from our partners with special off and announcements. Please read our privacy policy and be assured that your e-mail address will be kept confiden.--- -- e-mail хүлээн авах уу. (тэмдэглэ) 17] Preferred check size-авах мөнгөний хэмжээг 50$-с эхлээрэй. Хамгийн доод тал нь 50$ цугларахад илгээнэ гэсэн үг юм шүү 18] Referred by : “choisuren” gej bich Танилцуулсан хүний чинь nick буюу нэр байж таньд ч надад ч ашигтай байх болно. 19] I have read and understand the Member Agreement.=--> Гишүүний гэрээг зөвшөөрч байна. /заавал тэмдэглээрэй/ 20] Submit Registration ---> дарахад та гишүүнээр элсэх болно. Зарим тохиолдолд орохгүй цонх хэвээрээ байгаад байж магадгүй. Тэгвэл үүнд 2 төрлийн шалтгаан байна гэсэн үг. a) Анкетны асуултын хариу дутуу юмуу буруу бол… error гэсэн улаан бичигтэй цонхны хариултыг засаж бичээд дахиад submit товчлуурыг дар. smiley Эсвэл гишүүний нэр чинь давхцсан байгаа..... шинэ нэр оруулаад submit. 21] Гишүүн болонгуут Congrtulation Fiesta гэсэн цонх гараад зүүн доод талд шар өнгөтэй хайрцаганд download гэсэн үг харагдана. Түүн дээр дарж компьютертээ уг программыг суулгаарай. Мөнгө хэрхэн хурааж буйгаа мэдье гэвэл a) Fiestaboy нэртэй бяцхан өвгөн дэлгэцийн зүүн дээд талд зарын самбарын буланд алхаж байгаа. Дэлгэцийн баруун доод талд цагны хажууд ногоон өнгийн $ тэмдэг гарсан байх бөгөөд тус тэмдэг ногоон өнгөтэй байх үед мөнгө хураагдаж байна гэсэн үг юм. smiley Fiestaboy гэнэт сууж орхих буюу зарын самбар дээгүүр гүйх, мөн $ тэмдэг улаан өнгөтэй болвол та mouse-ныхаа сумаар зарын самбар дээгүүр хэдэнтээ гүйлгээд аваарай. Гүйж байгаа Fiestaboy дээр нэг удаа дарж байж байранд буцааж аваачих юм шүү. Онож дарахгүй бол зарын цонх нээгдэх учир онож дарахыг хичээгэрэй. Тус үйлдэл нь зарын самбар дуур даруулахын тулд юм шиг байгаа юм. Анхаарах зүйл 1. Тус зарын самбарыг унтраах үед Fiestaboy дээр mouse-ныхаа баруун товчлуур дээр дараад гарсан цонхны доод талд байх exit дээр дарна. Гарч ирсэн цонхноос хураасан оноогоо лавлаж хараад товчлуурыг дарж түр хүлээнэ. Оноо буюу хийсэн ажлын чинь хөлс санамжинд хадгалагдаж байгаа нь тэр. Илүү тодорхой тайлбар хүсвэл тус site-ы info center>demo-оос хараарай. Зургаар маш сайн тайлбарласан байгаа. 2. Анх суулгасан cashfiesta.exe программаа устгалгүй байлгаж үлдээрэй. РС-гээ унтраагаад асаахад уг cashfiesta.exe-аа дахин уншуулдаг юм шүү. 3. Заримдаа РС гэнэт down болох тохиолдол байдаг аж. Энэ үед оноо санамжинд хадгалагдахгүй. Тиймээс боломжтой санасан үедээ энгийн аргаар хадгалаад аргаар хадгалаад байх боломжтой. Fiestaboy дээрээ mouse-аа байрлуулаад баруун товчлуур дээр нь дараад change user-г дарна. Оноогоо хадгалсны дараа буцаж password-oo бичээд ороорой. Энэ нь зүгээр л урьдчилан сэргийлэх арга гэдгийг бодолцоно уу. Хураасан оноо, мөнгөний хэмжээг шалгая гэвэл - Site-н эхлэл хуудаснаас Member руу ороод My account руу орно - statistics хураасан оноо болон урьсан гишүүдийн тоо - Paid points Value (US$): төлбөр хийгдсэн онооны хэмжээ. - Unpaid points Value (U$$) : төлбөр хараахан хийгдээгүй байгаа онооны хэмжээ - Unpaid points from previous periods: өнгөрсөн сарын үлдэгдэл оноо - FiestaBar: сурталчилгааны самбараас орсон оноо - Referrals : уригдсан гишүүдээс орсон оноо - Games : тоглоом тоглож орсон оноо - send e-mails : e-mail suljee ashiglasanaas orson onoo - Received e-mail : e-mail сүлжээ ашигласнаас орсон оноо - Free offers : ивээн тэтгэгч site-д бүртгүүлж олсон оноо - TOTAL : нийт оноо буюу нийт мөнгө - Referral lever Number of referrals: таны гишүүдийн урьсан тоо - Edit profile : гишүүний анкет шинэчлэх ----- нууц дугаараа мартвал. - My Account руу ороод Forgot your password? дээр дараад ID болон e_mail хаягаа бичээрэй.. info center -->fiesta caculalater хэсэг руу орж тооцож болно. Жишээ нь таны урилгаар элссэн хүн өдөр бүр 3 цаг fiestabar(сурталчилгааны самбар)-г ажиллуулдаг бол, эхний урьсан 3 хүн тус бүр мөн 3 хүнийг урьж оруулсан бол (Та>>3хүн>>9хүн>>27хүн>>81хүн >>243>>729>>2187>>6561)нэг сард 6963$, 1 жилд 83577$ олох боломжтой гэсэн тооцоо гарч байна. Та хичээвэл бүтэхгүй гэсэн юмгүй. Урьж оруулсан гишүүдийнхээ шагналыг авахын төлөө сард 9000 онооноос доошгүйг авсан байх ёстой, гэхдээ мартав аа 9000 оноо нь долоо хоногтл авах оноо учир санаа зоволтгүй. Тус site-г сурталчилахдаа, хүмүүсийн ихээр ордог site-ийн чөлөөт самбар, мөн e-mail list, ажлын зар бүхий хуудас дээр илгээгээрэй. Харин site-н хаягийг бичиж үлдээхдээ өөрийн ID-г сольж бичихээ мартав аа. Энэхүү захиаг дуустал нь уншсан танд баярлалаа. Бүгдээрээ хамт ажиллаж мөнгө хуримтлуулахын төлөө.... урагшаа. Танд амжилт хүсье. Одоо шууд site-д элсэн оръё гэвэл http://www.cashfiesta.com/php/join.php?ref=sankhii MUNGU OLMOOR BWAL uugeer orood burgtguul Referral by gesen deer enzoo gej bicheerei хаяг дээр дараарай. Миний урилгын дагуу тус site-д орсноороо GOLD MEMBER буюу алтан гишүүн болох эрхтэй болно. Орчуулсан захидал болон сурталчилгааны захиаг минь дуустал нь уншсан танд баярлалаа. Таныг олз омогийн тэнгэр ивээх болтугай. Эдгээр нь яагаад бидэнд мөнгө өгөөд байна вэ гэвэл та нарыг бүртгүүлэхэд компьютерийн чинь дээд талд жижиг рекламны самбар гарч ирэх бөгөөд үүн дээр олон компаний танилцуулга гарч ирнэ. Энэ компаниудын танилцуулгыг тухайн компаниуд тавьдаг бөгөөд тус вебсайт нь үүн дээрээс бидэнд өгч байгаагаас хэд дахин илүү ашиг олдог болно. Эд нар яагаад бид нарт мөнгө өгөөд байна вэ гэвэл та энэнд элссэнээр таны компьтер дээр рекламны самбар гарч ирэх бөгөөд энэ рекламны самбар дээр маш олон компаний танилцуулга гарах бөгөөд үүнээсээ энэ вебсайт маш их ашиг олох боломжтой төдийгүй бидэнд өгч байгаагаасаа хэд дахин их ашиг олох нь тодорхой. Herwee ta nadad elssen bol dooroo ih hun elsuul martwaa ih hun elsuul tegwel ta buur ih mungu oloh bolno. HEDEN IDEWHITEI HUN ELSUULBEL TER HED CHINE TANII ONOONII IHENHIIG HIIGEED UGNU. TER HUMUUS TSAASH BAS IDEWHITEI HUN GEH MET YWAAD BWAL TSAASHDAA TA SARD NORMIIN 9000 ONOOGOO UURUU HIIGEED BHAD ULDSENIIG CHINII ELSUULSEN HUMUUS HIIGEED UGNU. TIIM BOLOHOOR HUN SAIN ELSUUL. Интернетээр их мөнгө олох арга
Сайн байна уу? Уучлаарай өөрийн чинь энд бичсэн зүйлсээс илтгэлдээ оруулж болох уу? маш их таалагдлаа(^_^)
sain uu .ih taalagdsan .gehdee ene haygaar chin orohoor bolohgyi l baina daa .zaaval hariu bicheerei
Хөгжилийн тухай саналаа хуваалцмаар байна Хөгжил гэдгийг монголчууд эд хөрөнгөөр үнэлж байгаагүй юм биш үү. Эд хөрөнгө хэрэглээгээр үнэлснээс өнөөдрийн Монголын аймшигтай дүр төрхөнд орчихлоо шүү дээ. Байгаль орчин хүмүүс маань эвдрээд байгаа юм биш үү. Америк хэрэглээ эцэстээ бидний мэдэхээр элдэв шалтгаар хоёр улсыг /Афганистан, Ирак/ дайнаар сөнөөлөө шүү. Одоогийн Хятадийн хөгжил Монгол улсад иймэрхүү юм авчирах байх даа. Үүнд бэлтгэхийн тулд цомхон хэрэглээтэй ухаалаг ард түмнийг хөгжүүлэх хэрэгтэй.Уламжлалт философи хэрэгтэй байна. Чингисээс уламжилсан хаадуудын бодлого хэрэгжиж хорыг хороор буюу тэр их агуу хятадын хэрэглээний шунал, хүн амаа өсгөх хархны гэмээр өсөлтийн араатанлаг шуналыг монголд нэвтрүүлээгүй учир монголчууд үлдсэн юм шиг. Монголчуудын сэтгэлгээний онцлог өөр муу ч тал бий сайн ч тал бий харьцангуй бурханлаг гэсэн шүү. Их идэх, өмсөх, эдлэх шунал бага гэсэн. Энэ талаа хөгжүүлбэл жинхэнэ хөгжил шиг санагдах юм. Бидний хамаг юмаа зориулж авдаг машин бензингүй, утас цахилгаангүй, хаус дулаангүй бол яах бол. Эд байгалийн өчүүхэн өөрчлөлтөөр байхгүй болно. Тэр үед хайран цаг хугацаа хөрөнгө болно. Зуслангаар дүүрэн хаусандаа амьдарч байгаа монгол байна уу Миний мэдэхээр нэрэлхэдэг болохоос их л зовдог юм шиг ээ. Хэрэглээгээр хөгжилийг хэмжихгүй. Мөнх тэнгэрийн хүчин дор гэж Чингис хаан их ухаанаа хаягласан шүү
eniig hen bicjsen yum be oor oor nereer olon tawigdsan yum bn hen heneesee huulaad bnaa yag bichsen hund ni bayrlalaa shan bolson bn